In de polders rond de IJzer merk je de herfst vaak eerst aan je voeten. Het gras wordt drassig, de klei plakt aan je laarzen en na een stevige bui blijft het water urenlang in plassen staan. Kleigrond is vruchtbaar en houdt voedingsstoffen goed vast, maar diezelfde eigenschap maakt hem in het najaar zwaar en traag om te ontwateren.

Met een paar gerichte klussen in september en oktober heb je de rest van de winter minder zorgen. Hieronder lees je hoe je de afwatering verbetert, wat je met al dat blad doet en welke planten tegen natte voeten en koude wind kunnen.

Kijk eerst waar het water blijft staan

Loop na een flinke regenbui eens door je tuin en noteer waar plassen ontstaan en hoe lang ze blijven liggen. Verdwijnt het water binnen een paar uur, dan is er weinig aan de hand. Staat het er de volgende dag nog, dan is de bovenlaag waarschijnlijk dichtgeslagen of zit er een verdichte laag op enkele tientallen centimeters diepte.

In poldergebieden speelt ook het grondwaterpeil mee. Grenst je tuin aan een sloot of gracht, houd die dan vrij van takken en bladeren, zodat het water kan wegvloeien. Zo voorkom je dat je eigen perceel als opvangbak gaat werken.

Drainage op kleigrond verbeteren

Zware klei verbeter je niet in één seizoen, maar het najaar is een goed moment om te beginnen. Werk compost, goed verteerde stalmest of fijne boomschors door de bovenste laag. Organisch materiaal maakt de structuur kruimeliger, waardoor water en lucht beter doordringen. Alleen zand toevoegen helpt meestal niet: in kleine hoeveelheden kan het de grond juist nog compacter maken.

Op plekken die echt te nat blijven, kun je een grindsleuf of drainagebuis aanleggen die het water naar een sloot of infiltratieput leidt. Voor borders is het vaak eenvoudiger om licht verhoogde bedden te maken, zodat de wortels boven de natste zone blijven. Werk de grond nooit om als ze kletsnat is; dan smeer je de klei dicht en bereik je het tegenovergestelde.

Plan je werk rond het weer

Timing is op klei bijna alles. Na een droge periode is de grond hard als steen, na dagen regen plakt ze aan alles. De beste werkdagen liggen daartussen, wanneer de aarde vochtig maar kruimelig aanvoelt. Woon je in de streek, dan kun je op Diksmuidenieuws het lokale weer en nieuws uit de omgeving volgen, wat handig is om je tuinwerk te plannen rond regenachtige dagen of de eerste nachtvorst.

Let in het najaar ook op stevige westenwind. In het open polderlandschap heeft die vrij spel en kan hij jonge bomen of klimplanten losrukken. Controleer palen en bindsels voordat de eerste stormen komen.

Wat doe je met al dat blad?

Bladafval is eigenlijk gratis grondverbetering. Laat je het op het gazon liggen, dan verstikt het gras en krijg je mos en kale plekken, zeker op natte grond. Hark het dus van het gras, maar gooi het niet zomaar weg.

• Leg een laag blad tussen vaste planten en struiken als winterdeken.
• Maak een bladkorf van gaas; na een jaar heb je bruikbare bladaarde.
• Maai blad op het gazon fijn en strooi het in de borders, dan verteert het sneller.
• Houd putten, goten en afvoeren vrij, want natte bladeren verstoppen ze snel.
• Laat een hoekje met blad en takken liggen voor egels en insecten.

Winterharde planten voor natte voeten

Niet elke plant overleeft een natte kleiwinter. Mediterrane soorten zoals lavendel en rozemarijn hebben vooral last van vocht rond de wortels, meer nog dan van kou. Kies je voor nieuwe aanplant, ga dan voor soorten die van nature op vochtige, zware grond groeien.

Goede keuzes zijn onder meer kattenstaart, moerasspirea, gele lis, zonnehoed en herfstasters. Bij de heesters doen kornoelje, vlier en Gelderse roos het uitstekend, en ook wilgen en elzen voelen zich thuis in de polder. Het najaar is bovendien een ideale plantperiode: de grond is nog warm en de wortels hebben de hele winter om zich te vestigen.

Gevoelige potplanten zet je op pootjes of stenen, zodat het overtollige water uit de pot kan lopen. Een plek tegen een muur beschermt ze tegen wind en strenge vorst.

Klaar voor de natte maanden

Een tuin op poldergrond vraagt wat geduld, maar elk jaar dat je organisch materiaal toevoegt en de afwatering verzorgt, wordt de klei een beetje gemakkelijker. Begin klein, kijk goed hoe het water zich gedraagt en kies planten die bij de plek passen. Dan staat je tuin er in het voorjaar sterker bij dan na de vorige winter.